Solucan Gübresi Üretiminde Kompost Nasıl Hazırlanır?

Solucan gübresi üretiminde solucanları beslemek amacıyla kullanılacak olan kompost hazırlama aşamasında organik atıklar çeşitlerine göre belirli işlemlerden geçirilmek zorundadır. Büyük baş hayvan gübresi toplandıktan hemen sonra fermente işlemine geçilebilir. Fakat taze hayvan gübresi solucanlara zarar verecek derecede asidik yapıya sahip olduğu için seperatör yardımıyla sıvı kısmı ayrıştırılır. Büyük baş taze hayvan gübresindeki asidik ortama neden olan şey; hayvanların dışkısı değil, sıvı kısımdır ve ayrıştırma işleminde gübreden ayrıştırılan kısım budur.

Solucan gübresi üretimi için Kompost yapımında kullanılacak ahır gübresi, halk arasında bilinen yanmış hayvan gübresi değildir. Yanmış hayvan gübresi; yığınlar halinde toplanıp kaderine terk edilmiş ve uzun süre güneş ve yağmur altında kalmış ahır gübresidir. Eğer taze hayvan gübresini yığınlar halinde toplayıp uzun süre kendi haline bırakırsanız toprak solucanları, böcekler ve milyonlarca organizma tarafından istilaya uğrar. Bu organizmalar zamanla gübrenin içinde bulunan tüm faydalı bitki besin elemanlarını tüketir. Yanmış hayvan gübresi bakteriler tarafından tüketilmiş ve artık solucanları besleme özelliğini yitirmiştir.

Seperatörden geçtikten sonra uygun koşullar sağlanarak fermente edilmiş hayvan gübresi içerik olarak oldukça zengin elemanlar içerdiği için organik gübre olarak tarımda kullanılmaktadır. Artık pek çok büyük baş hayvan çiftliği hayvan gübresini faydalı bir şekilde geri dönüştürmek için seperasyon sistemi kullanmaktadır. Böylece doğal bir atık olan hayvan gübresi faydalı bir şekilde bertaraf edilerek solucan maması yada doğrudan organik gübre olarak değerlendiriliyor. Ahır gübresi seperatör ile ayrıştırma yapılmadan bazı uygulamalar ile doğal olarak fermente edilebilir. Fakat en üst seviyede fayda elde etmek için separasyon işlemi tavsiye edilmektedir.

solucan-gubresi-kompostKırmızı Kaliforniya solucanı yetiştiren büyük işletmelerin neredeyse çoğunda kompost hazırlamak için ham madde olarak fermente edilmiş hayvan gübresi kullanılır. Buna belli oranlarda diğer organik atıklar ilave edilir ve elde edilen karışım gereken nem oranı sağlandıktan sonra solucanlara ikram edilir. Hayvan gübresi ağırlıklı kompost hazırlamak için en çok tercih edilen diğer materyaller ise, saman ve çay posasıdır. Çevrenizde kafe, kahvehane veya çay ocağı işleten esnafa rica ederek çay posasını biriktirmeleri için kaplar bırakırsanız zaten kısa sürede para bile ödemeden yüzlerce kilo çay posası elde edebilirsiniz. Topladığınız çay posasını %15-20 gibi bir oranda fermente hayvan gübresi ile karıştırmanız durumunda, başka bir ilave yapmaya gerek kalmadan çalışkan solucan dostlarınıza sunabilirsiniz. Bu en basit haliyle kırmızı Kaliforniya solucanlarına sunulan kompost çeşitlerinden biridir ve afiyetle tüketip sizin için çalışacaklarına emin olabilirsiniz. Eğer kompost karışımınız biraz daha zengin olsun istiyorsanız tabi ki içine organik olmak şartıyla çeşitli evsel veya endüstriyel atıklar ilave yapabilirsiniz.

Sanayi atıkları; kağıt, karton, lokanta, bağ-bahçe, ince ağaç talaşı veya çay posası gibi organik olan her türlü atık belli aşamalardan geçirilerek kompost içinde kullanılabilir. Örneğin; kağıt ve kartonu ince ince kıymanız ve belli bir nem verdikten sonra kompost içine karıştırmanız gerekir. Bahçe atıklarına örnek olarak biçtiğiniz çimleri veya ağaçlardan dökülen yaprakları verebiliriz. Bunlarda organik atık sınıfında yer aldıkları için kompost içerisine belli oranlarda katılarak kompost kalitesi arttırılabilir. Aynı şekilde organik atık sınıfında olan ve asidik bir yapıya sahip olmayan tüm evsel atıklar kompost içinde yer alabilir. Bunlara sebze/meyve, fındık/fıstık kabukları, lahana, marul gibi bitkilerin atıkları örnek verilebilir. Kompost içine katılan çimler, bitki yaprakları, sebze meyve kalıntıları, ince talaş veya kağıt karton kıyımları belli bir süre sonra nemden dolayı çürümeye yüz tutmuş (fermente) bir yapıya bürünecek ve solucanlar bunları tüketebilecektir.

Burada dikkat etmeniz gereken tek şey, narenciye gibi asidik yapıda olan meyve ve sebze atıklarını kesinlikle kullanmamanız gerektiğidir. Karpuz ve kavun gibi aşırı sulu bitkisel atıklar kullanırken bunların sulu kısmını ayırmanız ve belli oranda kıymanız gerekebilir. Karpuz kavun gibi meyveler daha çok su ağırlıklı oldukları için bütün olarak kompost içine dahil edildiklerinde solucan teleflerine sebep olmaktadır. Solucan gübresi üretiminde kompost hazırlarken dikkat etmeniz gereken diğer nokta; kümes hayvanlarının dışkısında solucanlar için öldürücü derecede zararlı olan amonyak olduğudur. Bu değer 0.5 mg/g oranına düşürülmediği sürece diğer organik atıklar ile karıştırılmak suretiyle olsa bile kompost içinde kullanılmaz. Kompost hazırlama aşamasında kimyasal ve asidik yapıya sahip olan atıklar yer almadığı sürece, kompost nem/ısı seviyesini ortalama değerde tutarsanız kırmızı Kaliforniya solucanları sizin için keyifle çalışmaya devam eder.

44 Yorum

    1. Merhaba, yurt dışında kullanıldığını biliyoruz, ancak bu konuda tecrübemiz olmadığı için nasıl fermente edilmesi gerektiği konusunda bir fikrimiz yok.

  1. Merhaba İnek dışkısı alındığında o dışkıya ineğin idrarı da karışırsa idrardaki asidin zararı olur mu?

    1. Merhaba, eğer taze inek gübresini solucanlara fermente etmeden verirseniz tabi ki zararı olur. Zaten 40 günlük fermente işlemi uygulandığında asidik yapıyı bertaraf etmiş oluyorsunuz.

  2. Merhaba, bu işe yeni başlayacağım, büyükbaş hayvan gübresini hiçbir işlemden geçirmeyerek (seperatör imkanım yok) 3 ay boyunca üzerini poşet ile kapatarak bekletip ondan sonra da solucanlara vermek istiyorum, sizce bunda yanlış olan birşey var mı? Birde büyükbaş hayvan gübresiyle tavuk gübresi karışık olarak vermek istesem hangi işlemi yapmak zorundayım. Şimdiden çok teşekkür ederim.

    1. Merhaba, taze hayvan gübresi mümkünse kapalı alanda beton zeminde, mümkün değilse altına naylon serilerek uzun yığınlar yapılarak fermente edilir. Yığınlar 4-5 günde bir karıştırılmak zorundadır. Fermente işlemi iklim koşullarına göre farklılık gösterebilir, ancak ortalama 40 gündür. Tavuk gübresinde solucanlara zarar verecek derecede amonyak var. Biz hiç kullanmadık. Eğer iyi fermente edilmez ve karışım miktarı iyi ayarlanmaz ise tavuk gübresi solucanları öldürür. Kullanmanızı tavsiye etmiyorum.

  3. Merhaba, ben bu işe yeni başladım. İki gün önce solucanlar geldi. Bir kaç sorum olacak. Mama olarak sadece çay posası ve evsel atık (marul, lahana) hazırlasak olur mu. İlla sığır gübresi olması gerekir mi. Birde solucanları hazırlamış olduğumuz kabın içinde göndermiş olduğunuz tül parçası ile koyduk. Solucanların çoğu kenarlarda duruyor. Nem verdik ve ortaya biraz çay posası, çürümüş yeşil fasulye koyduk, fakat kenarlardan ayrılmıyorlar. Hepsi kenarlarda üst üste. yanlış giden nedir?

    1. Merhaba Gülay hanım, solucanları kargo ile gönderirken tül içine sarmamızın sebebi bulundukları plastik kabın hava deliklerinden firar etmelerini engellemek. Yolda çok sarsıntı yaşadıkları için stres yapıyorlar. Bu yüzden kaptan kaçmaya çalışıyorlar. Artık tüle ihtiyaç olmadığı için lütfen onu besleme kabından alın.

      Solucanların normal şartlarda kompost içine yayılması lazım, ancak siz nem verdiğinizi belirtmişsiniz. Muhtemelen biraz fazla nem vermiş olmalısınız ki boğulmaktan kurtulmak için kenarlara sığınmışlar. Ayrıca 1.000 adet solucan beslemek için kesinlikle sığır gübresine gerek yok. Evsel atıklar ve çay posası fazlasıyla işinizi görecektir.

      Hazırlayacağınız mama içindeki çay posası oranı %50’den aşağı olmasın. Çay posası hava alacak bir kapta 4-5 gün bekletildikten sonra solucanlara verilebilir. Evsel yeşil atıklarınızı ayrı bir kapta yemeklik soğan boyutunda doğrayıp 2 gün bekletmeniz yeterli. Önce evsel atıkları solucan kabınıza koyun sonra üzerine 3 parmak kadar çay posası ilave edin. Böylece yeşil atıklar altta kalacağı için sinek ve koku oluşmaz. Sorun devam ederse telefon ile bize ulaşmaktan çekinmeyin lütfen.

  4. Merhaba, ben bu işe 5 ay kadar önce başladım. 1 m x 2 m boyutunda tankın içine 60 bin adet solucan koydum. Çay posası ve en az 1 yıl beklemiş hayvan gübresini su ile karıştırıp çamur haline gelince solucanlara verdim. Yaz ayında kuruduğu için üzerine su ilave ettim, ama bir türlü randıman alamadım. Ne yapmalıyım? Teşekkürler şimdiden.

  5. Merhaba,

    Solucanlara mama olarak kullanacağımız taze sığır gübresini olgunlaştırma aşamasında, azot kaybını önlemek için Kalsiyum Fosfat (jips) içeren Triple Fosfat gübresi 1 tona 15 kg gibi öneriliyor. Karışımın içeriği ve solucanların sağlığı açısından bir sakınca var mıdır ? Teşekkürler.

    1. Merhaba, Triple süper fosfat kimyevi gübredir. Bu tür kimyevi maddeleri %100 organik solucan gübresi ile aynı alanda depolamak bile etik değildir. Ayrıca Tarım bakanlığı organik esaslarına uygun üretilmek zorunda olan solucan gübresine veya solucanları beslemek için hazırlanan mamaya organik maddeler dışından herhangi bir kimyasal karıştırmak suçtur. Eğer böyle bir girişimde bulunursanız çok ciddi yaptırımlar ile karşılaşırsınız.

  6. Merhaba ben solucan gübresi işine girmek istiyorum. Mama olarak küçük baş hayvan gübresi kullanmada bir sakınca var mı? İlginiz için teşekkür ederim.

  7. İyi günler
    Ben uzun zamandır solucan gübresini araştırıyorum, araştırmalarımda aklıma takılan sorulardan birisi fermentasyon işlemi. Her üretici farklı işlem uyguluyor. Bir üretici bu fermentasyon işlemini hayvan gübresini ve diğer yiyecekleri genelde çürümüş meyveleri su ile bir kaç gün yıkayarak yapıyor. Bu uygulama doğru mu? Herhangi bir faydası veya zararı var mıdır? Birde bu meyveler illa çürümüş mü olmalı, yoksa sağlam meyve mi olmalı ve bu yiyecekleri parçalayıp mı verelim yoksa bütün mü atmalıyız.
    Yardımınız için teşekkürler.

    1. Merhaba, ticari üretimde taze sığır gübresi ile bitkisel atıklar karıştırılıp en az 40 gün fermente edilir. Bu sürede asidik yapı zaman bertaraf olduğu için yıkama işlemine gerek yok. Ayrıca bitkisel atıkların taze yada bayat olması veya parça yada bütün olması hiç önemli değil. Çünkü kırk gün içinde o bitkisel atıklar çamur kıvamına gelecek.

  8. Merhabalar,

    Öncelikle bilgilendirme için teşekkür ederim.
    Ben solucan gübresi üretiminine başlamak istiyorum. Sizden ricam kompost hazırlama sürecini sırasıyla anlatmanız.
    1- büyük baş hayvan gübresi mutlaka seperatörden geçirilmiş olması gerekir mi?
    2-Eğer hayvan gübresi seperatörden geçirilmemiş, dinlenmemiş taze gübre, sulu olarak evsel atıklar, odunsu bitki ve yapraklar ile karıştırılarak 40 gün boyunca fermente işlemi olabilir mi? Bu şekilde uygun bir mama olur mu?

    Sağlıklı ve doğru bir kompost sürecini açıklar mısınız?
    Şimdiden sizlere aydınlatıcı bilgileriniz için teşekkür edrim.

  9. Merhaba, ben bu işe yeni başlayacağım ve bir sorum olacak. Solucanlara mamayı verirken toprakta koyacak mıyız, yani toprakla karıştırıp mı, vereceğiz yoksa sadece hayvan dışkısı ve ev atıkları falan mı? Yardımcı olursanız sevinirim.

  10. Kolay gelsin. Solucanlara mama olarak sadece çay posası ve meyve atıkları versek olur mu? Ayrıca çay posasını direk verebilir miyiz yoksa bazı aşamalardan mı geçmesi gerekir? Şimdiden teşekkürler.

    1. Selam, çay posası 15 gün nemli olarak bekletildikten sonra harika bir solucan mamasına dönüşür. Biraz yağlanır, hatta küflenir ve tam kıvamına gelmiş olur.

  11. Merhabalar, bu işi eşimle öncelikle evde başlamaya karar verdik. Kafamdaki soruların çoğunu cevapladım ama takıldığım konular var.
    1-Evsel atıkları 3-4 gün beklettikten sonra solucanlara verirken ezmek gerekir m? o haliyle verebilir miyiz?
    2-Mesela ilk günkü muz kabuğu ile 4. günün muz kabuğunu aynı ortama alıp, solucanlara verebilir miyiz. Sonuçta 4. günün muzu fermente olmaz sanırım. (çok mu detay bilmiyorum ama)
    3-Birde kahve telvesini biriktirirken illaki kuruyacaktır. Bu sorun olur mu, diğer sebzelerle verirken nem versek olur mu? Kahve telvesini biriktirirken nasıl muhafaza edelim?
    4-Çay posası biriktirirken en fazla ne kadar bekletilir? Daha solucanları almadık. Ayrıca çay posası kendi nemi ile mi bekletilecek. Nasıl muhafaza edelim?
    Teşekkürler…

    1. Merhaba,
      1) Gerekmez. Örneğin çürümüş bir elmayı ortadan ikiye bölüp verebilirsiniz.
      2) Ucuz plastik kap satan bir yerden 3 tane 20 litrelik kap satın alarak bu sorunu bertaraf edebilirsiniz. Hatta büyük yoğurt kovaları bile iş görür. Her 3 günde bir çıkan atıkları bir kaba koyarsınız. Zaten 9 gün sonunda ilk kova boşa çıkacak.
      3) Kahve telvesini çay posası ile aynı kaba dökebilirsiniz.
      4) Çay posası 2 ay beklese bile bir şey olmaz. %80 nemli bir şekilde 10-15 gün fermente edilmesi uygundur. Biraz küflenebilir, hiç sorun değil. Solucanlar bunu istiyor zaten. Çay posasını plastik kaplarda, hatta poşet içinde ağzı açık şekilde bekletmelisiniz. Posayı elinize alın ve sıkın, eğer su çıkıyor ama damlamıyor ise nem oranı iyidir.

  12. Merhaba ben 10 bin solucan ile üretime başlamak istiyorum sorularım şunlar,

    1. Solucanlara hayvan gübresi vermeden sadece çay çöpü ile beslenebildiğini okudum, bunu zaman olarak sürekli uygulayabilir miyim?

    2. Hayvan gübresi taze derken hayvanın altından aldıktan sonra hemen gerekli karışımları yapmak zorunda mıyım, yani bir süre birikmesini bekleyebilir miyim? Şimdiden teşekkürler.

    1. Merhaba,

      1. 15 gün %80 nemli bir şekilde bekletilmiş çay posası harika bir mama olur. Zaman kısıtlaması yok, sürekli çay posası kullanmak hiçbir soruna neden olmaz. Gübre kalitesini biraz daha arttırmak için en azından evsel atıkları çay posasına gömmeniz iyi olur.

      2. İdeal süre 15 gün, en fazla 1 ay beklemiş olsun.

  13. Selamlar solucan kabına mama olarak sadece çay posası konulabilir mi? Deneyen ve sonuç alan var mı acaba?

    1. Selam, bu konuda defalarca AR-GE çalışması yaptık. Süre sınırlaması olmadan %100 çay posası ile solucan beslenebilir.

  14. Araştırmalarıma göre fermente olayını bazı kişiler en az 3 ay diye belirtmiş, siz 40 demişsiniz, arada dağlar kadar fark var doğrusu nedir.
    10 bin solucana ayda kaç kilo mama gerekmektedir. Teşekkürler.

    1. Fermente süreci, ısı, nem ve materyalin cinsine göre ciddi farklılık gösterir. Evsel atıklar 7 günde, çay posası 15 günde, sığır gübresi 40-60 günde, ağaç talaşı ise 4 ayda fermente olur. Ayrıca mevsim koşulları da önemli. Yazın evsel atıklar 3 günde fermente olurken, kışın 15 günü bulabilir. 150-180 kg.

  15. Deneme amaçlı olarak evde biriktirdiğim mutfak atıklarının (1 hafta bekletilmiş ) üzerine 3 cm kadar kahvehaneden çay posası koyarak içerisine 100 adet solucan bıraktım. Ertesi gün neredeyse tamamının ortamdan kaçarak telef olduğunu gördüm:( Kalanlar da çok hareketsiz şekilde duruyorlardı. Acaba nerede hata yapmış olabilirim? teşekkürler.

    1. Çay posası 15 gün nemli olarak beklemek zorunda, eğer taze verilirse solucanlar kaçar veya ölür.

  16. Selamlar , mama karışımında tavuk gübresinin faydası olur mu yada solucanlara herhangi bir zararı olur mu?

    1. Selam, aşırı amonyak salgılıyor, eğer iyi fermente edemez veya fazla kaçırırsanız solucanlar ölür.

  17. Cevaplarınız için teşekkürler bir mahsuru yoksa siz bu kadar bilgiyi nereden bildiğinizi sormak istiyorum. Sizde bu işimi yapıyorsunuz. Açıkçası sadece çay çöpü ile mama olayında tedirginim siz bunları deneyerek mi söylüyorsunuz. Teşekkürler.

  18. Merhaba,

    Merak ettiğim bir konu var. 10.000 solucanın ayda ortalama 150-180 kg mama yediğini okudum.

    Peki bu mamayı büyükbaş hayvan gübresi agirlikli hazırlamak istiyorum. Bu kompostu hazırlarken, materyallerin oranı nedir. Mesela 100 kg bir hayvan gübresi kullandigimda bunun icine maksimum ne kadar diğer evsel atık kullanabilirim.

    1. Merhaba, karışımı orantılı yapmak zorunda değilsiniz. Elde ne varsa değerlendirin. %70 hayvan gübresi, %30 bitkisel atık ideal orandır.

  19. Selamlar… Öncelikle bu konuya vakit ayırdığınız için teşekkür ediyorum. solucan gübresi üretimini araştırma aşamasındayım. Amacım üst düzey kaliteli gübre üretmek. Sorum şu yaz aylarında çim, sonbaharda çınar yaprağı temin etme durumum var bol miktarda. Çınar yaprağının gübre yapımında kullanıldığını duymuştum. Bunun fermentesi nasıl yapılır. Birde azot, fosfor zengini yarasa gübresinden kompost yapılır mı. Farklı bir fikir çıkar mı bundan. Yarasa gübresi yüzyıllardır fermente oluyor biliyorsunuz. Üstelik çokta nemli. İçinde asidik maddeler var mı bilmiyorum. K.maraştan saygılar…

    1. Merhaba, çim ve çınar yaprağı kompost yapımında kullanılır. Bitkisel atıkları taze hayvan gübresi ile karıştırıp 60 gün fermente edebilirsiniz. Oran olarak, %50 taze hayvan gübresi, %50 bitkisel atık olabilir. Eğer yeteri kadar bitkisel atık yoksa, taze hayvan gübresi %70 olabilir. Yarasa gübresi konusunda tecrübemiz yok. Sizi yanıltmak istemem.

  20. İyi günler,
    Çay posası 15 günde, ağaç talaşı 4 ayda fermente olur demişsiniz, mamanın içerisine karıştırıp verdiğimizde solucanlar çayı 15 gün, talaşı 4 ay sonra mı yemeye başlar?

    Seperatörden geçmiş gübreyi yakmasak bile ince bir şekilde serip arada karıştırarak kullanıma hazır hale getirebileceğimizi söylemişti birisi. Ancak serdiğimiz gübrenin üst kısımlarında küfler oluştuğunu gördük, böyle bir durumla karşılaştınız mı, oluşan küfün bir zararı var mıdır sizce?

    1. Çay posası ile ağaç talaşı ayrı fermente edilir.

      Seperatörden geçmiş gübre 2 ay fermente edilir. İnce olarak serilmez. 40-50 cm yüksekliğinde uzun namlular yapılır. 4 günde bir karıştırılır. Küften bir zarar gelmez.

  21. Merhaba biz bu işe yeni başlayacağız 200 m2 bir çadır da altı beton zemin 500.000 solucan beslemeyi düşünüyoruz. Betonu attık üzerine uzun yığınlar şeklinde Taze Hayvan gübresini serdik şuan karıştırma yapması için bir makine yapıyoruz. Benim sormak istediğim her 3-4 günde karışım yapıp 40 günün sonunda gübre yansa da, yanmasa da fermente olmuş olur mu? İçine diğer organik atıkları da ekleyip öyle karıştırma yapacağız.
    Gübrenin kaliteli bir şekilde hazır oluğuna nasıl emin olabiliriz. Kırıkkale de yapacağız bu işi.

    1. Merhaba, 4 günde bir karıştırmak yeterli. Kompost içine katılacak bitkisel atıklar fermente sürecini değiştirir. Ayrıca mevsim koşulları da önemli. En kötü koşullarda bile 3-4 ayda fermente olur. Bir miktar alıp solucanlara verin. Eğer saldırıyorlarsa sorun yoktur.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir